ABD Hava Kuvvetleri, insanlı savaş uçakları ile otonom insansız hava araçlarını birlikte kullanmayı hedefleyen yeni havacılık paradigmasında önemli bir başarıya ulaştı. Bu kapsamda bir F-22 Raptor pilotu, Anduril’in geliştirdiği YFQ-44A Fury insansız savaş uçağına simüle edilmiş muharebe sırasında taktik komutlar verdi. F-22 pilotu, Fury’ye havadayken görev verdi
Uçuş sırasında pilot, taktik veri bağlantısı üzerinden Fury’ye güncellenmiş bir görev planı iletti. İnsansız hava aracının yerleşik yazılımı, gelen talimatları yorumlayarak bunları uygun uçuş manevralarına ve görev adımlarına dönüştürdü. Böylece Fury, pilotun her hareketini doğrudan kontrol etmesine gerek kalmadan verilen görevi yerine getirdi.
Buradaki temel fark, pilotun iki uçağı aynı anda manuel olarak uçurması değil. Pilot, insansız hava aracının hangi taktik görevi gerçekleştireceğine karar verirken uçuş kontrollerini otonom sistem yönetiyor. Bu yaklaşım, savaş uçaklarının yanında görev yapacak insansız hava araçlarının insanlı filolara entegre edilmesi açısından önem taşıyor.
Test, ABD Hava Kuvvetleri’nin İşbirlikçi Savaş Uçağı (Collaborative Combat Aircraft – CCA veya loyal wingman) programı kapsamında gerçekleştirildi. Programın temel amacı, daha düşük maliyetli ve yarı otonom insansız hava araçlarını beşinci ve altıncı nesil insanlı savaş uçaklarıyla birlikte görev yapabilecek şekilde geliştirmek.
Savaş pilotları uçuş sırasında kendi uçaklarını yönetmenin yanı sıra sensör verilerini değerlendirmek, tehditleri belirlemek ve silah kullanımına ilişkin kararlar vermek zorunda. Bu yoğun iş yükü nedeniyle bir insansız hava aracını sürekli olarak manuel biçimde kontrol etmek özellikle çatışma koşullarında ciddi bir sorun oluşturabilir. CCA yaklaşımı, pilotun doğrudan uçuş kontrolü yerine görev yönetimine odaklanmasını sağlıyor. Örneğin bir pilot, Fury’ye düşman hava savunma sistemlerini tespit etme veya bunlara karşı görev yapma talimatı verebilir. Bu sırada kendi savaş uçağıyla ana görevi yürütmeye devam edebilir.
Uzun vadede hedef, tek bir pilotun birden fazla otonom savaş uçağını aynı anda yönetebilmesi. Bu araçlar göreve ilave silahlar, sensörler ve elektronik harp sistemleri taşıyarak insanlı savaş uçaklarının kabiliyetlerini artırabilir. Böylece hava kuvvetleri, her görev için yalnızca insanlı savaş uçaklarından oluşan daha maliyetli filolar kullanmak zorunda kalmadan daha geniş bir operasyon kapasitesi elde edebilir.
Testler sürecek
Bu test CCA programı için önemli bir eşik olsa da bu programdaki araçlar henüz operasyonel kullanıma hazır değil. Öncelikle insansız hava araçlarının taktik kararları hangi sınırlar içinde kendi başlarına alabileceği belirlenmeli. Güvenli uçuş kontrolü ve silah kullanımına izin verilmesi de birbirinden ayrı değerlendirilmesi gereken konular arasında yer alıyor. Ayrıca araçların elektronik karıştırma altında nasıl çalışacağı ve iletişim kesildiğinde görevlerini nasıl sürdüreceği de test edilmeli.
Pilotların birden fazla insansız hava aracını yoğun çatışma koşullarında ne kadar etkili yönetebileceği de henüz yanıtlanması gereken sorulardan biri. Son testte kullanılan kokpit düzenine ve pilotun Fury’ye tam olarak nasıl komut verdiğine ilişkin bütün ayrıntılar ise kamuoyuyla paylaşılmış değil.
2032’ye kadar 500 insansız savaş uçağı
Anduril YFQ-44A Fury, CCA programının ilk aşaması için seçilen iki tasarımdan biri. Diğer aday ise General Atomics tarafından geliştirilen YFQ-42A. ABD Hava Kuvvetleri, 2032 yılına kadar 500 muharebeye hazır yarı otonom insansız hava aracını hizmete almayı, uzun vadede ise en az 1.000 araçlık bir filoya ulaşmayı hedefliyor.
Programın sonraki aşamalarında araçların daha büyük hava grupları içerisinde nasıl görev yapabileceği değerlendirilecek. Fury ile General Atomics’in Vengeance adlı insansız hava aracının aralık ayında düzenlenmesi planlanan Emerald Flag tatbikatına katılması bekleniyor. Bu etkinlik, araçların geniş ölçekli hava operasyonlarında kullanımına yönelik ilk önemli denemelerden biri olacak.
