Adalet Bakanı Akın Gürlek, “2017 yılından bu yana 2 milyondan fazla dosyada mağdur ile şüpheli arasındaki uzlaşmalar gerçekleşmiştir” ifadesini kullandı.
Ankara’da bir otelde Uzlaştırma Ödül Töreni ve Alternatif Çözümlerde 10. Yıl Sempozyumu gerçekleştirildi. Programa katılanlar arasında Adalet Bakanı Akın Gürlek, Ceza İşleri Genel Müdürü Hazım Aslancı ile çok sayıda savcı ve davetli yer aldı. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan etkinlikte konuşan Bakan Gürlek, uyuşmazlıkların taraflarını ve toplumu tatmin edecek adil, hızlı, basit ve düşük maliyetle çözmeyi hedeflemenin maddi hukuk ve yargılama hukukunun esas amaçlarından biri olduğunu belirtti. Gürlek, “Bakanlığımız, yargının görevini eksiksiz yerine getirmesi ve adaletin hızlı bir şekilde sağlanması amacıyla aralıksız bir çaba göstermektedir. Bu bağlamda ceza uyuşmazlıklarının süratle ve etkin bir biçimde sonuçlandırılması için alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerine büyük önem vermekteyiz. 2005 yılından bu yana yürütülen reform süreçleriyle ülkemizin ceza mevzuatı, modern dünyanın insana odaklı yaklaşımlarını göz önünde bulundurarak güncellenmiştir. Gerçek ve sanal ortamdaki insan ilişkilerinden kaynaklanan suçların yol açtığı maddi ya da manevi zararların uygun bir şekilde telafi edilmesi önemli bir konudur” şeklinde konuştu.
“Mağdurun korunması ve adalete erişimin kolaylaştırılması bu başarının temel unsurlarıdır”
Ceza adalet sistemi hukuk devletinin temel güvencelerinden biri olduğuna dikkat çeken Bakan Gürlek, “Bu sistemin başarısı yalnızca suçların soruşturulması, kovuşturulması ve cezalandırılması ile değerlendirilemez. Mağdurun korunması, adalete erişimin kolaylaştırılması, uyuşmazlıkların makul sürede çözüme kavuşturulması ve toplumun adalet sistemine olan güveninin artırılması da bu başarının ayrılmaz parçalarıdır. Her uyuşmazlığın aynı yargılama sürecinden geçmesi her zaman en etkili ya da verimli çözüm olmayabilir. Ceza adalet sistemimizde uzlaştırma, seri muhakeme, ön ödeme gibi mekanizmalar ile basit yargılama usulleri kanuni şartları içinde farklı çözüm seçenekleri sunmaktadır. Farklı hukuki amaçlara sahip bu mekanizmaların ortak noktası ise ceza adaletinin daha etkin işlemesine katkıda bulunmak ve adli kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlamaktır” dedi.
“Alternatif çözüm yollarının en önemli boyutlarından biri onarıcı adalet anlayışıdır”
Alternatif çözüm yollarının adaletten vazgeçmek anlamına gelmediğini; aksine uyuşmazlığın doğasına uygun yöntemlerle en hızlı ve etkili şekilde sağlanmasını amaçladığını vurgulayan Gürlek, “Alternatif çözüm yollarının en önemli boyutlarından biri onarıcı adalet anlayışıdır. Ceza adaletini yalnızca suçun işlenip işlenmediği ile hangi yaptırımın uygulanacağı üzerinden değerlendirmek, uyuşmazlığın insani ve toplumsal boyutunu göz ardı edebilir. Mağdurun yaşadığı kaybın giderilmesi, mağduriyetinin dikkate alınması ve kendisini doğrudan ilgilendiren süreçte söz sahibi olabilmesi de adaletin önemli bileşenlerindendir. Onarıcı adalet yaklaşımı bu ihtiyaçlara cevap vermek; failin davranışlarının sonuçlarını anlamasını sağlamak; sorumluluk almasını teşvik etmek; mümkün olduğunda zararın telafi edilmesine yardımcı olmayı amaçlar. Sürecin gönüllülük esasına dayalı olması, hukuki güvencelere sahip olması ve tarafların haklarının korunması büyük önem taşır. Bu noktada üzerinde durmamız gereken konulardan biri alternatif çözüm yollarının cezasızlık algısına neden olup olmadığıdır. Öncelikle belirtmek gerekir ki alternatif çözümler ile cezasızlık birbirinden farklı kavramlardır. Alternatif yollar, kanunun suç olarak tanımladığı eylemleri küçültmez. Hangi suçlarda hangi koşullarda uygulanabileceği yasalarla belirlenmiştir” dedi.
Bakan Gürlek alternatif çözüm mekanizmalarının sorumluluktan kaçış olarak değil; kanunun öngördüğü şartlar dâhilinde değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek bu yolların cezasızlık algısını engellerken yargılamaların hızlanmasına yardımcı olduğunu belirtti. Ayrıca mahkemelerin daha ağır suçlarla ilgilenmesine olanak tanıdığını vurguladı.
“Uzlaştırma kurumu Aralık 2016’da yapılan köklü değişikliklerle büyük ivme kazandı”
Bakan Gürlek açıklamalarında şu ifadeleri kullandı:
“Uyuşmazlıkların daha kısa sürede sonuçlandırılması vatandaşlarımızın duruşmaya katılmak için işten izin alma zorunluluğunu azaltmakta; yol masraflarına katlanma yükünü hafifletmektedir. Bu yaklaşım yalnızca dosya sayısının düşürülmesi değildir; aynı zamanda adli kaynakların doğru yerde kullanılmasını sağlamayı; iş süreçlerinin iyileştirilmesini hedeflemektedir. İlk defa 2005 yılında ceza adalet sistemimize dâhil edilen uzlaştırma kurumu Aralık 2016’da yapılan köklü değişikliklerle büyük bir gelişim göstermiştir. Yapılan düzenlemeler sonucunda uzlaştırma kurumumuz ceza yargılamasının yükünü hafifleten etkili bir yapı haline gelmiştir.”
Bakan Gürlek uzlaştırma sürecinde tarafların bağış yapma, fidan dikimi gerçekleştirme gibi sosyal dayanışmayı güçlendiren faaliyetlerde de anlaşabildiğini belirtti. Uzlaştırmanın etkin uygulanabilmesi amacıyla 2016 yılında Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı’nın yanı sıra cumhuriyet başsavcılıkları bünyesinde uzlaştırma bürolarının kurulduğunu aktaran Bakan Gürlek eğitimler ile uygulamanın kalitesinin artırıldığını ifade etti.
“2 milyondan fazla dosyada mağdur ile şüpheli arasında uzlaşmalar gerçekleşti”
Bakan Gürlek sözlerini şöyle sürdürdü:
“Uzlaştırmacı siciline kayıtlı olarak cumhuriyet başsavcılıkları listelerinde yaklaşık 30 bini aşkın uzlaştırmacı görev yapmaktadır. Uzlaştırma kurumu; hâkimler, cumhuriyet savcıları, uzlaştırmacılar ve ilgili personelin özverili çalışmalarıyla sağlam temeller üzerine inşa edilmiş olup toplumsal destek görmüştür. 2017 yılından günümüze kadar 2 milyondan fazla dosyada mağdur ile şüpheli arasında uzlaşmalar sağlanmıştır. Diğer alternatif çözüm yöntemlerinde de önemli başarılar elde edilmiş; seri muhakeme gibi yöntemlerle birçok dava sonuçlandırılmıştır. 2025 yılı itibarıyla alternatif çözüm yöntemleri sayesinde asliye ceza mahkemelerine açılan kamu davalarında yüzde 33’lük bir azalma kaydedilmiştir.”
“Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi öncelikli çalışma alanlarımızdan biridir”
Bakan Gürlek ana hedeflerinin yargı teşkilatının iş yükünü yönetilebilir hale getirirken aynı zamanda adalet hizmetinin kalitesini sürekli artırmak olduğunu belirtip “Hâkimlerin, cumhuriyet savcılarının, uzlaştırmacıların mesleki bilgi düzeylerinin geliştirilmesi; mağdur haklarının gözetilmesi; kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi öncelikli çalışma alanlarımız arasındadır.” dedi.
Bakan Gürlek Uzlaştırma Ödül Töreni kapsamında başarılı bulunan cumhuriyet başsavcılıklarına plaket verirken bazı uzlaştırmacılara ödüllerini takdim ettiktan sonra hatıra fotoğrafı çekimiyle program sona erdi.
